فرق باند و گاز استریل

بسیاری از ما وقتی زخمی می شویم، اولین پارچه ای که دم دستمان می آید را روی خونریزی می گذاریم، بی خبر از اینکه همین اشتباه کوچک می تواند باعث شود یک زخم ساده ماه ها گرفتار عفونت بماند. شناخت دقیق تفاوت باند و گاز استریل مرز باریکی است که سلامتی شما را در حوادث خانگی تضمین می کند.

تفاوت باند و گاز استریل چیست؟

وقتی در خانه یا محل کار حادثه ای رخ می دهد و خونی جاری می شود، اولین چیزی که به ذهنمان می رسد این است که چیزی روی زخم بگذاریم تا خونریزی بند بیاید. اما دقیقا همین جا است که اشتباهات شروع می شوند. اصلی ترین فرق باند و گاز استریل در نحوه تعامل آن ها با بافت آسیب دیده بدن است. گاز استریل از پنبه خالص با بافتی شطرنجی و باز ساخته شده که طی فرآیندهای خاص، کاملا میکروب زدایی شده است. این یعنی شما اجازه دارید آن را مستقیما روی گوشت و پوست آسیب دیده قرار دهید.

در مقابل، باندها که اغلب ما آن ها را به شکل رول های سفید یا کرم رنگ می بینیم، لزوما استریل نیستند. تفاوت گاز استریل و باند در این است که باند برای “بستن” و “نگه داشتن” طراحی شده، نه برای “پوشاندن” مستقیم جراحت. اگر باند را مستقیم روی زخمی که خونریزی دارد ببندید، الیاف آن به لخته های خون می چسبد و موقع عوض کردن پانسمان، پوست تازه ترمیم شده را دوباره می کند و درد شدیدی ایجاد می کند. برای جلوگیری از این اتفاق، همیشه باید در دقت کنید که هر دو مورد را در جعبه داشته باشید.

کاربرد باند

باندها در واقع نقش حامی و نگهدارنده را در تیم امداد پزشکی ایفا می کنند. وقتی از تفاوت پانسمان و بانداژ صحبت می کنیم، بانداژ همان مرحله نهایی است که با استفاده از باند انجام می شود. کاربردهای اصلی باند به شرح زیر است:

• ایجاد فشار موضعی: در مواردی که خونریزی شدید است، باند با ایجاد فشار روی لایه های زیرین (گاز)، به بند آمدن خون کمک می کند.
• محدود کردن حرکت عضو: اگر مچ دست یا پای شما پیچ خورده باشد، باند کشی با محدود کردن حرکت، مانع از آسیب بیشتر به تاندون ها می شود. ۳
• نگهداری پانسمان: گاز استریل به تنهایی روی بدن نمی ماند؛ این باند است که آن را در جای خود فیکس می کند.
• کاهش تورم: در آسیب های ورزشی، بستن باند باعث می شود تجمع مایعات در محل آسیب دیده کمتر شود. بنابراین، باند یک ابزار ارتوپدی و حمایتی است که مکمل فرآیند درمان محسوب می شود.

کاربرد گاز استریل

طبیعی است که قبل از خرید گاز استریل باید کاربردهای آن را بدانیم. گاز استریل اولین لایه ای است که اجازه دارد با گوشت و پوست باز بدن تماس پیدا کند. گاز استریل در واقع قهرمان گمنام میان لوازم پزشکی مصرفی است که بارهای سنگینی را در مسیر درمان به دوش می کشد. این محصول فقط یک تکه پارچه نیست؛ بافت پنبه ای آن طوری طراحی شده که مثل یک اسفنج قوی، تمام ترشحات و خونابه ها را به خودش جذب می کند تا محیط زخم همیشه خشک و تمیز باقی بماند.

جالب است بدانید وقتی پوست ما آسیب می بیند و دژ دفاعی بدن شکسته می شود، این گاز استریل است که مثل یک «پوست موقت» عمل کرده و اجازه نمی دهد باکتری ها و میکروب ها راهی به درون بدن پیدا کنند. حتی برای شست وشوی جراحت با سرم هم، خرید گاز استریل بهترین تصمیم است؛ چون برعکس پنبه های معمولی، پرز اضافه از خود باقی نمی گذارد و اجازه می دهد زخم در محیطی کاملاً ایمن ترمیم شود. بنابراین هنگام خرید لوازم پزشکی برای خانه، حتماً چند بسته اضافه از آن را در اولویت قرار دهید.

اگر قصد را دارید، همیشه به بسته بندی آن توجه کنید؛ اگر گوشه ای از کاغذ آن پاره شده باشد، دیگر استریل نیست و فرقی با یک دستمال معمولی ندارد.

در چه شرایطی باید از باند و گاز استریل استفاده کرد؟

تصمیم گیری برای انتخاب لوازم پزشکی مصرفی در لحظه حادثه شاید سخت باشد، اما یک قانون کلی وجود دارد: اگر خون می بینید یا پوست از بین رفته است، اول به سراغ گاز بروید. تفاوت باند و گاز استریل اینجا خودش را نشان می دهد؛ شما نمی توانید یک لایه باند کشی را روی سوختگی بپیچید، چون گرما را محبوس کرده و وضعیت را بدتر می کند. در سوختگی ها، ابتدا گاز وازلینه یا استریل قرار داده می شود و سپس با باند دورپیچ، محافظت تکمیل می گردد.

در حوادثی مثل پیچ خوردگی مفاصل که زخمی روی پوست نیست، نیازی به مصرف گاز ندارید و مستقیما از باند استفاده می کنید. اما در جراحی ها یا بریدگی های عمیق، سناریو کاملا متفاوت است و شما به یک پکیج کامل شامل هر دو نیاز دارید تا امنیت جراحت را تضمین کنید. درک صحیح تفاوت گاز استریل و باند باعث می شود در زمان طلایی امداد، وقت را تلف نکنید.

کدام برای پانسمان اولیه مناسب تر است؟

بدون شک، گاز استریل تنها گزینه برای پانسمان اولیه است. وقتی می گوییم پانسمان اولیه، منظورمان آن لایه ای است که با خون و بافت داخلی بدن در تماس است. باندها معمولا در محیط های غیرایزوله تولید می شوند و حتی ممکن است دارای مواد پلاستیکی یا کشسان باشند که برای زخم باز سمی یا حساسیت زا است.

در واقع، فرق باند و گاز استریل در سطح ایمنی بیولوژیک آن ها است. گازها در دستگاه های مخصوصی به نام اتوکلاو یا با اشعه گاما استریل می شوند تا هیچ موجود زنده ای روی آن ها باقی نماند. بنابراین اگر کسی به شما پیشنهاد داد که زخم باز را فقط با باند ببندید، بدانید که این کار ریسک عفونت و کزاز را به شدت بالا می برد.

نقش کیفیت در سرعت بهبودی

خیلی وقت ها می شنویم که چرا فلان زخم خوب نمی شود؟ یکی از دلایل، استفاده از لوازم نامرغوب است. برخی گازهای غیراستاندارد هنگام جدا شدن از زخم، رشته های نخ ریزی در محل جا می گذارند که بدن آن ها را به عنوان جسم خارجی شناسایی کرده و دچار التهاب می شود. همچنین باندهای بی کیفیت بعد از نیم ساعت شل می شوند و خاصیت فشاری خود را از دست می دهند. در زمان همواره به معتبر بودن برند و کیفیت بافت پارچه دقت کنید.

جدول مقایسه تخصصی و کاربردی

برای اینکه قبل از خرید لوازم پزشکی یک بار برای همیشه تفاوت باند و گاز استریل را در ذهن بسپارید، این جدول یعنی جدول راهنمای انتخاب سریع میان لوازم پزشکی مصرفی در لحظه حادثه را به دقت مطالعه کنید:

تفاوت پانسمان و بانداژ در یک نگاه

بسیاری از مردم فرق باند و گاز استریل را نمی دانند و این دو کلمه را به جای هم به کار می برند، اما در دنیای پزشکی، این دو کاملا متفاوت هستند. پانسمان به معنای مراقبت مستقیم از خود زخم است (که با گاز انجام می شود) و بانداژ به معنای مراقبت از پانسمان و عضو آسیب دیده است (که با باند انجام می شود). شما هیچ وقت یک عضو را پانسمان نمی کنید، بلکه زخم را پانسمان و عضو را بانداژ می کنید. دانستن این تفاوت پانسمان و بانداژ به شما کمک می کند تا در داروخانه یا هنگام گفتگو با پزشک، دقیقا منظور خود را برسانید.

نتیجه گیری

در سوختگی ها یا بریدگی ها، اول گاز (لایه محافظ) و بعد باند (نگهدارنده) را استفاده کنید. اما در پیچ خوردگی ها، مستقیم سراغ باند بروید. انتخاب درست لوازم پانسمان، نه تنها درد را کاهش می دهد، بلکه از باقی ماندن جای زخم (اسکار) هم جلوگیری می کند. با درک فرق باند و گاز استریل، شما یک امدادگر حرفه ای برای خانواده خود خواهید بود.

امیر حسین نادری

دکتر امیرحسین نادری
به‌عنوان پزشک عمومی، همواره تلاش کرده‌ام با تکیه بر دانش به‌روز و تجربه بالینی، بهترین راهکارهای تشخیصی و درمانی را در اختیار بیماران قرار دهم. باور دارم انتخاب صحیح تجهیزات پزشکی و استفاده استاندارد از آن‌ها نقش مهمی در افزایش دقت درمان و ارتقای کیفیت مراقبت دارد.